Pracownicze Plany Kapitałowe

Co to jest PPK?

Pracownicze Plany Kapitałowe to nowo powstały system dobrowolnego (dla pracowników) i obowiązkowego (dla pracodawców) długoterminowego oszczędzania. Jest to system, który w swoim zamierzeniu ma zapewnić Polakom dodatkowe zabezpieczenie finansowe po osiągnięciu przez nich 60 roku życia.

Czy z PPK będzie tak samo jak z OFE?

Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych gwarantuje, że środki zgromadzone w PPK stanowią prywatną własność uczestnika PPK (w odróżnieniu od istniejących wcześniej Otwartych Funduszy Emerytalnych).

Od kiedy obowiązuje PPK?

Ustawa o PPK wchodzi w życie 1 stycznia 2019 roku, ale nie jest to na szczęście data, w której każdy pracodawca jest zobowiązany do tworzenia PPK.
Ustawodawca podzielił przystępowanie do PPK na cztery etapy, uzależnione od liczby osób zatrudnionych w danym przedsiębiorstwie. I tak, zgodnie z art 134 ustawy, do PPK wchodzą po kolei:

podmioty zatrudniające co najmniej 250 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. – od dnia 1 lipca 2019 r.,
podmioty zatrudniające co najmniej 50 osób według stanu na dzień 30 czerwca 2019 r. – od dnia 1 stycznia 2020 r.,
podmioty zatrudniające co najmniej 20 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r. – od dnia 1 lipca 2020 r.,
pozostałe podmioty zatrudniające oraz jednostki sektora finansów – od dnia 1 stycznia 2021 r.

Kto jest “osobą zatrudnioną” zgodnie z ustawą o PPK?

W myśl ustawy, osobą zatrudnioną jest każda osoba podlegająca ubezpieczeniom społecznym, znajdą się tu więc zarówno pracownicy jak i np. zleceniobiorcy, członkowie Rady Nadzorczej czy nakładcy objęci ubezpieczeniem społecznym.
Jednocześnie jednak należy pamiętać o tym, że licząc stan osób zatrudnionych, bierzemy pod uwagę wszystkie osoby podlegające ubezpieczeniom. Do samego PPK już jednak nie wszyscy będą mogli dołączyć.

Kto będzie objęty systemem, czyli kto zostanie uczestnikiem PPK?

Uczestnictwo w PPK, dla osób zatrudnionych jest dobrowolne. Jednakże każdy pracodawca ma obowiązek objąć programem wszystkie zatrudnione u niego osoby będące pomiędzy 19 a 55 rokiem życia.

Jeżeli podmiot zatrudniający ma u siebie osoby zatrudnione w wieku pomiędzy 55 a 70 rokiem życia – musi pamiętać, że takie osoby mogą dołączyć do PPK na zasadzie dobrowolności.

Jeżeli jednak mamy osoby zatrudnione w wieku do 19 lat lub powyżej 70 lat – Pracownicze Plany Kapitałowe wprawdzie nie obejmują takich osób ani obowiązkowo, ani dobrowolnie, ale osoby te będą wchodziły do ogólnego stanu zatrudnienia w naszej firmie, od którego jest uzależniony termin przystąpienia do systemu.

Na czym polega dobrowolność PPK? Czy mogę z PPK zrezygnować?

Dobrowolność PPK ma dwa oblicza.
Pierwsze z nich to dobrowolność przystąpienia do programu. Dotyczy to osób zatrudnionych pomiędzy 55 a 70 rokiem życia. Osoby takie mogą wejść do programu wyłącznie na swój wniosek, jeżeli w okresie 12 miesięcy poprzedzających pierwszy dzień zatrudnienia, osoba ta była zatrudniona w danym podmiocie łącznie przez co najmniej 3 miesiące. Warto tu przypomnieć, że podmiot zatrudniający jest zobowiązany do poinformowania o możliwości złożenia takiego wniosku.
Drugie oblicze dobrowolności jest niestety nieco przewrotne. Dotyczy osób objętych obowiązkowym dołączeniem do programu, czyli osób pomiędzy 19 a 55 rokiem życia. Osoby zatrudnione, które nie ukończyły 55 lat zostaną “automatycznie” zapisane przez pracodawcę do PPK. Mogą one jednak zrezygnować z dokonywania wpłat do PPK, a tym samym “wyklikać się” z systemu.

Czy rezygnacja pracownika z PPK jest ostateczna?

Złożenie przez osobę zatrudnioną wniosku jest dla podmiotu zatrudniającego wiążące. Nie jest to jednak ostateczna rezygnacja z PPK. Co 4 lata, podmiot zatrudniający, w terminie do ostatniego dnia lutego danego roku, będzie informował uczestnika PPK, który złożył deklarację rezygnacji, o ponownym dokonywaniu wpłat za tego uczestnika. Rezygnacja nie jest bowiem ostateczna. Co 4 lata nasz pracodawca będzie miał obowiązek ponownie nas dołączyć do systemu, o ile ponownie nie złożymy wniosku o rezygnację. I tak co cztery lata. 🙂

Czy jeżeli uczestnik PPK zmieni zdanie – będzie mógł ponownie przystąpić do programu?

Jak już napisałam wcześniej, każdy uczestnik PPK co 4 lata będzie automatycznie dołączany do programu, o ile nie złoży ponownie wniosku o rezygnacji.
Jeżeli jednak osoba która taką deklarację złożyła, zmieni zdanie – w każdym czasie będzie mieć prawo do tego, aby złożyć podmiotowi zatrudniającemu wniosek (w formie pisemnej) o dokonywanie wpłat na PPK.

Czy każdy przedsiębiorca musi wprowadzić u siebie PPK?

Na szczęście nie każdy podmiot zatrudniający będzie zobowiązany do wprowadzenia Pracowniczych Planów Kapitałowych. Jak pisałam wcześniej, głównym kryterium jest ilość osób zatrudnionych. Jednak nie tylko.
Z wprowadzenia PPK będą zwolnione te podmioty, które:

Są mikroprzedsiębiorcami (zatrudniają mniej niż 10 osób) i wszystkie osoby u niego zatrudnione złożą deklaracje o rezygnacji z PPK.
Osoby fizyczne zatrudniające wyłącznie w celach niezwiązanych z działalnością gospodarczą (np. nianie czy gosposie).
Na dzień wejścia PPK posiadają już utworzone Pracownicze Programy Emerytalne z udziałem pracowniczym nie mniejszym niż 25% oraz składkami w wysokości minimum 3,5%. Konieczne jednak w tym przypadku łącznie trzy przesłanki:
1. Data (wejścia PPK)
2. Poziom uczestnictwa (min. 25%)
3. Wysokość składki (min. 3,5%)

Z jakimi obowiązkami wiąże się wprowadzenie PPK?

Na podmioty zatrudniające zobowiązane do tworzenia PPK zostają nałożone nowe obowiązki administracyjne i informacyjne:

podpisanie umowy o zarządzanie PPK
podpisanie w imieniu i na rzecz pracowników umów o prowadzenie PPK
terminowe naliczanie składek podstawowych i dodatkowych
archiwizowanie dokumentacji związanej z PPK

Czym jest umowa o zarządzanie PPK?

Umowa o zarządzanie jest umową zawartą pomiędzy podmiotem zarządzającym a instytucją finansową. Umowa ta określa wzajemne zobowiązania stron, m.in. wysokość ponoszonych opłat w związku z prowadzeniem PPK, wysokość dodatkowych składek pracodawcy, warunki i tryb zawierania przez podmiot zatrudniający umów o prowadzenie PPK, warunki zmiany czy wypowiedzenia umowy i inne.

Czym jest umowa o prowadzenie PPK?

Umowa o prowadzenie PPK jest umową w której stronami są osoba zatrudniona i instytucja finansowa, z którą pracodawca podpisał umowę o zarządzanie, przy czym umowę tą zawiera w imieniu zatrudnionych podmiot zatrudniający, czyli pracodawca. Umowa taka zawiera m.in. sposób deklarowania wpłat dodatkowych uczestnika i sposób zmiany wysokości tych wpłat, warunki gromadzenia środków i zarządzania nimi, warunki, terminy i sposób dokonywania wpłaty, zakres, częstotliwość i formę informowania uczestnika PPK o środkach zgromadzonych na jego rachunku PPK.

Wpłaty do PPK

Zgodnie z ustawą o pracowniczych planach kapitałowych, wpłaty do PPK będą pochodziły z trzech źródeł:

od pracodawców,
od pracowników oraz
ze środków Funduszu Pracy.

Pracodawcy będą zobligowani do tego, aby na rzecz PPK odprowadzać obowiązkowo 1,5% wynagrodzenia pracownika. Dodatkowo każdy pracodawca będzie miał możliwość zadeklarować dodatkową wpłatę w maksymalnej wysokości do 2,5% wynagrodzenia. Wysokość dodatkowej wpłaty będzie określona w umowie o zarządzanie zawartej z instytucją finansową.

Pracownik, który przystąpi do PPK będzie ze swojego wynagrodzenia odkładał w każdym miesiącu obowiązkowo składkę w wysokości 2%, jeżeli jednak będzie chciał, na swój wniosek może dodatkowo zwiększyć składkę o kolejne 2%.

Podstawą naliczenia jest wynagrodzenie pracownika stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Możliwe są jednak trochę niższe wpłaty dla osób z niższymi dochodami

Osoby, których zarobki nie przekraczają 1,2-krotności (120%) najniższego wynagrodzenia (w roku 2019 to kwota 2 664 zł brutto) mogą zmniejszyć wysokość wpłat podstawowych do minimum 0,5 % wynagrodzenia.

Efekt zachęty

Aby zachęcić pracowników do oszczędzania w ramach PPK, każdy nowy uczestnik systemu otrzyma jednorazowo wpłatę powitalną w wysokości 250 zł. Uprawnienie do wpłaty powitalnej przysługuje uczestnikowi PPK, w imieniu i na rzecz którego zawarto w tym kwartale lub w kwartale poprzednim umowę o prowadzenie PPK i który przez co najmniej 3 pełne miesiące jest uczestnikiem PPK, jeżeli za miesiące te dokonano na ten rachunek wpłat podstawowych finansowanych przez uczestnika PPK.

Przewidziane są również dopłaty roczne w wysokości 240 zł dla uczestników, którzy w danym roku dokonają wpłaty powyżej określonego progu. Uczestnikowi PPK przysługuje dopłata roczna, jeżeli kwota wpłat podstawowych i dodatkowych finansowanych przez podmiot zatrudniający oraz uczestnika PPK w danym roku kalendarzowym jest równa co najmniej kwocie wpłat podstawowych należnych od kwoty stanowiącej 6-krotność minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w tym roku.
Uczestnikowi PPK uprawnionemu do pomniejszenia wpłaty podstawowej z powodu zarobków nie przekraczających 1,2 krotności najniższego wynagrodzenia, dopłata roczna przysługuje w przypadku, gdy kwota wpłat podstawowych i dodatkowych finansowanych przez podmiot zatrudniający oraz uczestnika PPK w danym roku kalendarzowym jest równa co najmniej 25% kwoty wpłat podstawowych należnych od kwoty stanowiącej 6-krotność minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w tym roku.

Kiedy będzie można dokonać wypłaty zgromadzonych środków?

Z pieniędzy zgromadzonych w ramach PPK będzie można korzystać po osiągnięciu 60 lat.
Wypłata środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK następuje wyłącznie na złożony wybranej instytucji finansowej wniosek:

uczestnika PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia;
uczestnika PPK:

po złożeniu wniosku – możliwość wycofania do 100% wartości środków zgromadzonych na rachunku PPK, z obowiązkiem ich zwrotu w wartości nominalnej, w przypadku przeznaczenia środków zgromadzonych na rachunku PPK na pokrycie wkładu własnego w związku z budową lub przebudową budynku mieszkalnego dotyczy to jednak wyłącznie odpowiednio młodych osób tj. takich, które nie ukończyły jeszcze 45 lat;
po osiągnięciu przez uczestnika PPK 60. roku życia, może on wnioskować o wypłatę środków zgromadzonych na jego rachunku PPK w formie świadczenia małżeńskiego. Jest to możliwe, jeżeli małżonek uczestnika również osiągnął 60 lat. Świadczenie małżeńskie wypłaca się małżonkom wspólnie, do wyczerpania środków zgromadzonych na rachunku małżeńskim.
po złożeniu wniosku o wypłatę do 25% środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK w przypadku poważnego zachorowania tego uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka tego uczestnika PPK.

W przypadku rozpoczęcia wypłat środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia wpłaty na PPK nie są dokonywane ani dopłaty roczne nie są już przekazywane.