Osoby interesujące się psychologią, psychologią pracy czy motywacji doskonale wiedzą, że każdy pracownik ma zupełnie inną motywację do życia i do pracy i tak naprawdę, wbrew pozorom, nie zawsze najsilniejszym motywatorem jest otrzymywane wynagrodzenie. Bardzo wielu pracowników bardziej niż wynagrodzenie ceni sobie możliwość rozwoju, atmosferę w pracy czy różnego rodzaju benefity otrzymywane przez pracodawcę.
Art. 16. Kodeksu pracy stanowi, że pracodawca, stosownie do możliwości i warunków, zaspokaja bytowe, socjalne i kulturalne potrzeby pracowników. Aby pracodawcom było w tym zakresie łatwiej, ustawodawca umożliwia tworzenie zakładowych funduszy świadczeń socjalnych. Fundusz taki, w swoim założeniu, służy bowiem finansowaniu działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych.
Nie każdy pracodawca ma jednak obowiązek tworzenia funduszu.
Zgodnie z ustawą o ZFŚS fundusz tworzą pracodawcy zatrudniający 1 stycznia danego roku co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.
Jeżeli dany pracodawca 1 stycznia zatrudnia co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty – tworzy fundusz na wniosek zakładowej organizacji związkowej.
Natomiast pracodawcy zatrudniający 1 stycznia mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty mają wybór – mogą albo tworzyć fundusz, albo raz w roku wypłacać świadczenie urlopowe. (O świadczeniach urlopowych pisaliśmy już wcześniej, jeżeli interesuje Cię szczególnie ten temat – zapraszamy do naszego archiwum.)
Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest tworzony z corocznego odpisu podstawowego naliczonego w stosunku do przeciętnej , planowanej na początku roku, liczby zatrudnionych pracowników oczywiście w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
Wysokość odpisów pracodawca może dobrowolnie zwiększać w przewidzianych prawem granicach, ale fundusz zasilać będą również m.in. odsetki z prowadzonego rachunku bankowego, udzielanych pożyczek czy wynajmowanych obiektów sportowych.
Aktualną wysokość zarówno odpisu podstawowego, jak również możliwych fakultatywnych zwiększeń znajdziesz w naszym na bieżąco aktualizowanym e-booku do którego dostęp znajdziesz po zalogowaniu się w strefie VIP
{loadmoduleid 130}
Pracodawca, który utworzył zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, może ze zgromadzonych na nim środków wspierać działalność socjalną poprzez organizowanie i dofinansowywanie:
- różnych form wypoczynku
- działalności kulturalno-oświatowej,
- działalności sportowo-rekreacyjnej,
- opieki nad dziećmi,
- pomocy materialnej, rzeczowej lub finansowej,
- zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe
Ponieważ jednak głównym kryterium przyznawania pomocy z ZFŚS jest kryterium socjalne, nie można ze środków funduszu finansować np:
- prezentów świątecznych dla wszystkich pracowników (o jednej wartości)
- prezentu pożegnalnego dla pracownika odchodzącego na rentę czy emeryturę,
- świadczeń tylko dla pewnej grupy pracowników (np dla wybranego działu) lub dla pracowników zatrudnionych w określonym wymiarze czasu pracy,
- świadczeń na podnoszenie kwalifikacji pracowników,
- świadczeń dla osób nieuprawnionych do korzystania z funduszu.
Kto zatem z takiego funduszu może korzystać? Zgodnie z ustawą osobami uprawnionymi do korzystania z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są:
- pracownicy i ich rodziny,
- emeryci i renciści,
- byli pracownicy i ich rodziny,
- inne osoby, którym pracodawca w regulaminie ZFŚS przyznał prawo do korzystania ze zgromadzonych w funduszu środków – mogą to być np. osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych.
Istnieje jeszcze jedna, bardzo ważna informacja dotycząca ZFŚS. Przez wiele lat pracodawcy, którzy spełniali kryterium zatrudnienia, byli zobligowani do tworzenia funduszu. Te czasy na szczęście minęły. Obecnie niektórzy pracodawcy, po spełnieniu określonych warunków, mogą już takiego funduszu nie tworzyć, pomimo osiągnięcia granicznej liczby zatrudnionych. Możliwość taką dano wszystkim firmom, w tym również tym, które zatrudniają więcej niż 50 pracowników (z wyjątkiem sektora finansów publicznych).
Aby zrezygnować z tworzenia i prowadzenia ZFŚS należy uzyskać w tym zakresie zgodę działającej u pracodawcy zakładowej organizacji związkowej, a przy jej braku – zgodę reprezentanta załogi. Uzgodnioną decyzję należy następnie wprowadzić do układu zbiorowego pracy lub regulaminu wynagradzania.
Jeżeli natomiast mamy do czynienia z małym pracodawcą, nieposiadającym regulaminu wynagradzania – o nietworzeniu funduszu lub niewypłacaniu świadczeń urlopowych decyduje taki pracodawca samodzielnie podając ją do dyspozycji pracowników w sposób przyjęty w zakładzie pracy.
Katarzyna Paczkowska
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2017 r. poz.2191 z późn.zm)
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy