Przychód pracowniczy, czyli ten, który jest związany ze stosunkiem pracy, co do zasady podlega zarówno składkom ZUS jak i podatkowi. Od tej ogólnej zasady istnieją jednak pewne wyjątki. Do takich wyjątków należą m.in. odprawy i odszkodowania wypłacane pracownikom i byłym pracownikom w związku z zakończeniem umowy o pracę.
Niezwykle ważną i chyba najczęściej spotykaną odprawą jest odprawa z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn nieleżących po stronie pracownika. Mamy z nią do czynienia wówczas, gdy zakład pracy jest likwidowany, znajduje się w stanie upadłości, ale również wówczas, gdy przeprowadzamy reorganizację, likwidujemy stanowiska pracy i w związku z tym zwalniamy pracowników. Czasami mamy w takim przypadku do czynienia ze zwolnieniami grupowymi, czasami jednak zwalniamy w ten sposób tylko jednego lub zaledwie kilku pracowników. Bez względu na to, czy zwolnienie dotyczy jednego, czy wielu pracowników, jeżeli jest ono związane wyłącznie z przyczynami nieleżącymi po stronie pracownika, zwalnianym osobom będzie przysługiwała odprawa. Jest tu jednak pewien bardzo ważny element! Ustawa z 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy obejmuje wyłącznie pracodawców zatrudniających co najmniej 20 osób. Jeżeli więc pracownik jest zatrudniony u mniejszego pracodawcy, odprawa ekonomiczna nie będzie mu niestety przysługiwała.
Ponieważ jednak pracodawca zawsze może dać pracownikowi więcej niż gwarantują mu to przepisy, możliwe jest, że w niektórych przypadkach, pomimo tego, że pracodawca nie podlega pod zapisy ustawy, będzie chciał i będzie mógł wypłacić pracownikowi dobrowolnie odprawę. Jak w takiej sytuacji należy taką odprawę naliczyć? W jakiej wysokości powinna przysługiwać? W jaki sposób powinniśmy ją rozliczyć?
Wysokość oprawy
W przypadku rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika, przysługuje mu odszkodowanie, którego wysokość jest związana z zakładowym stażem pracy i jest wypłacana w wysokości:
- 1-miesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;
- 2-miesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;
- 3-miesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.
Na mocy § 2 ust.1 pkt 3 rozporządzenia składkowego zwolnione ze składek ZUS są odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia, skrócenia okresu jej wypowiedzenia, niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Ponieważ wskazany przepis jest ogólny i nie odsyła do konkretnych regulacji prawnych, nie ma znaczenia czy przyznana odprawa jest obligatoryjna, czy też ma charakter fakultatywny. W obu przypadkach zostanie zwolniona ze składek ZUS o ile oczywiście jej przyznanie i wypłata pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku z ustaniem zatrudnienia.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.